Dolina Kościeliska

Dolina Kościeliska

Jednym z najsłynniejszych miejsc w Tatrach jest Dolina Kościeliska, druga po Chochołowskiej największa dolina w Polsce. Jej historia sięga końca XV wieku.

Dzieje doliny rozpoczynają się od wydobywania tam srebra i miedzi. W późniejszych czasach – głównie od końca wieku XVIII – pozyskiwano już przede wszystkim rudy żelaza. Miejscem przetapiania rudy była wtedy polana Stare Kościeliska, gdzie znajdowały się również kuźnia, karczma, leśniczówka, chaty robotników i kościół. Huta otwarta została w 1783 roku przez rodzinę Prokopowiczów, karczmę prowadził Jan Słowiński, który wydzierżawił ją od hr. Władysława Zamoyskiego. Nazwa doliny pojawiła się natomiast prawdopodobnie od stojącej na polanie świątyni. Także pod koniec XVIII wieku pojawili się w Dolinie Kościeliskiej pierwsi turyści. Wiek następny to już rozkwit turystyki w tej okolicy i liczne wędrówki przez dolinę na szczyt Bystrej, najwyższego szczytu Tatr Zachodnich. Kościeliska stała się z czasem ważnym miejscem dla wielu literatów, którzy przybywali tam szukać natchnienia. Byli to m.in. Adam Asnyk, Seweryn Goszczyński, Walery Eljasz-Radzikowski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Stefan Żeromski.

Ocena: /5 ( Głosy)

Dolina Kościeliska słynna jest np. z występujących tam licznie jaskiń. Ważną dla tego miejsca postacią stał się Jan Gwalbert Pawlikowski, polityk i taternik, który zbadał i jako pierwszy opisał jaskinie doliny, chociażby Jaskinię Mylną, Obłazkową i Raptawicką.
W Dolinie Kościeliskiej znajdują się też Jaskinia Mroźna i tzw. Smocza Jama. Kościeliska jest również jedną z najszerszych dolin z licznymi, rozległymi polanami, a momentami wzdłuż ścieżki płynie Potok Kościeliski. Tędy przed laty przemycano towary na Słowację, zbójnicy napadali na kupców, a wiele grabieży i morderstw w tej okolicy obrosło legendami. Pamiątką po przeszłości związanej z tymi wydarzeniami są nazwy nietypowych pod względem kształtu skał – np. Zbójnicka Turnia, Zbójnickie Okna, czy też Zbójnicki Stół.
Dolina odgrywała istotną rolę w czasie II wojny światowej – tędy za granicę przeprawiali się kurierzy tatrzańscy, również tam ukrywał się oddział partyzancki im. Mykoły Szczorsa.

Z Doliny Kościeliskiej odchodzi wiele szlaków do innych dolin, jak i na okoliczne szczyty. Dostać się stamtąd można m.in. do Doliny Miętusiej, Doliny Lejowej przez Polanę na Stołach i w końcu do Doliny Chochołowskiej. Wędrować można stamtąd również na Ciemniaka (2096 m.n.p.m.) – najdalej na zachód wysunięty szczyt Czerwonych Wierchów, oraz na Błyszcz (2158 m.n.p.m.) i podziwiać z niego inną górę – Bystrą (2248 m.n.p.m.).
W górnej części Doliny Kościeliskiej znajduje się schronisko na dawnej hali Ornak, wybudowane w latach 1946-1947. Z tego miejsca udać się można na Ornak (1854 m.n.p.m.) przez Iwanicką Przełęcz, nad Staw Smreczyński i do Doliny Tomanowej, a dalej na Tomanową Przełęcz.