Muzeum Kasprowicza

Muzeum Jana Kasprowicza w Zakopanem

Spośród wielu znanych osobistości związanych z Zakopanem i Tatrami, jednym z najsłynniejszych pozostaje Jan Kasprowicz - wybitny polski poeta, dramaturg, tłumacz i krytyk literacki, przedstawiciel „Młodej Polski”, jednego z nurtów literackich przełomu XIX i XX wieku. Jego muzeum znajduje się w zakopiańskiej willi na Harendzie, należącej niegdyś do Kasprowicza.

Biografia
Kasprowicz, prekursor m.in. nowoczesnego wiersza wolnego oraz katastrofizmu w literaturze i sztuce, urodził się 12 grudnia 1860 roku w Szymboszu pod Inowrocławiem. Miał trzynaścioro rodzeństwa. Maturę zdał w Poznaniu, później studiował filozofię i literaturoznawstwo na uniwersytetach w Lipsku i we Wrocławiu. Jego literacki debiut przypadł na rok 1878, gdy tygodnik „Lech” wydrukował jego sonet „Poranek”. Pierwszy tomik poezji ukazał się natomiast w 1889 roku. W wieku 28 lat przeniósł się do Lwowa, gdzie spędził wiele kolejnych lat swojego życia. Zajmował się tam przede wszystkim publicystyką, pracując najpierw w „Kurierze Polskim”, a następnie w „Słowie Polskim”. Aktywnie działał na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza. W 1908 roku objął katedrę literatury porównawczej, a w latach 1921-1922 był rektorem lwowskiej uczelni. Bywał także często w lwowskich lokalach, w których regularnie spotykała się miejscowa, artystyczna bohema.

Życie w Zakopanem
Kolejny etap jego życia to rosnące związki z Zakopanem i Tatrami. Przyroda tatrzańska była obecna w twórczości Kasprowicza bardzo często. Pojawiała się m.in. w sonecie "Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach", czy w utworach „Taniec Zbójecki”, albo „Na szczycie”.
Kasprowicz po raz pierwszy zawitał na Podhale w 1891 roku. W 1923 roku poeta, który szczególnie ukochał Tatry, kupił willę „Harenda” w Zakopanem. Wybudowana została trzy lata wcześniej przez Jana Klusia-Fudalę i miała być pensjonatem dla przybywających w góry turystów. Później kupiła ją angielska malarka Winnifred Cooper, związana ze środowiskami artystycznymi Zakopanego, jednak po pewnym czasie odsprzedała ją Kasprowiczowi.
Poeta żył tam aż do swojej śmierci, 1 sierpnia 1926 roku. To właśnie w domu na Harendzie powstały utwory zebrane później w tomie "Mój świat". W 1933 roku, obok willi powstało granitowe mauzoleum, do którego przeniesiono prochy poety ze Starego Cmentarza na Pęksowym Brzyzku. Stało się to dzięki staraniom wdowy Marii Kasprowicz, która po swojej śmierci również spoczęła w mauzoleum. Budowlę tę zaprojektował Karol Stryjeński, znany w Zakopanem architekt, m.in. twórca projektu zakopiańskiej skoczni - Wielkiej Krokwi.